Her Nefeste Bereket

Sağlık Çemberi Nedir?

Sağlık Çemberi platformu ile en güncel, bilimsel yayınları ve bilgileri kolaylıkla takip edebilmenizi amaçlıyor, yeni teknikleri ve sürü yönetimi ile ilgili bilgileri size aktarabilmek için bir araya gelebileceğimiz bir platform oluşturuyoruz.

Sağlıkla Gelen Bereket!

MSD Hayvan Sağlığı olarak hayvan yetiştiriciliğinde verimin, bolluk ve bereketin bilimsel yaklaşımları takip etmekten geçtiğini biliyoruz.

Sağlıkla gelecek bereketi yarınlar için Sığır Pnömonisine hep birlikte Derman oluyoruz!

BRD Nedir?

Bu bilgilerin alındığı rapor, Nebraska Üniversitesindeki Great Plains Eğitim Merkezinde besi yönetimi uzmanı olan Dr. Dee Griffin tarafından hazırlanmıştır.

Nedensel Faktörler

Geçtiğimiz on yılda birçok sayıda virüs, bakteri ve diğer organizmalar akut BRD ile ilişkilendirilmiştir. Tekil olarak bu organizmalar – ya da patojenler – sağlıklı sığırlarda tek başlarına hastalık oluşturuyor gibi görünmüyorlar. Fakat farklı stres faktörleri ile birlikte farklı patojenler arasındaki etkileşimler BRD’nin gelişiminde kritik bir rol oynuyor.

Bu bilgilerin alındığı rapor, Nebraska Üniversitesindeki Great Plains Eğitim Merkezinde besi yönetimi uzmanı olan Dr. Dee Griffin tarafından hazırlanmıştır.

Kaynak için tıklayınız.

Virüsler

Sadece Bovine herpesvirüs 1 (BHV-1, ya da IBR) parainfluenza 3 virüsü (PI3), bovine viral diyare virüsü (BVDV) ve sığır solunum  yolu sinsityal virüsleri(BRSV), diğer patojenler ile önemli bir etkileşime girmeden akut solunum yolu hastalığına neden olabilecek virüslerdir.

Sadece Bovine herpesvirüs 1 (BHV-1, ya da IBR) parainfluenza 3 virüsü (PI3), bovine viral diyare virüsü (BVDV) ve sığır solunum  yolu sinsityal virüsleri(BRSV), diğer patojenler ile önemli bir etkileşime girmeden akut solunum yolu hastalığına neden olabilecek virüslerdir.

BHV-1 Birkaç farklı hastalık ile ilişkilendirilse de çoğunlukla bir solunum yolu patojeni olarak nitelendirilir.

PI3 genellikle sadece genç buzağılardagörülen şiddetli bir solunum yolu patojenidir. Fakat bir yaşını geçmiş sığırlarda da şiddetli PI3 enfeksiyonlarının görüldüğü belirtilmiştir.

BRSV yeni sütten kesilmiş sığırlarda görülen ciddi bir solunum yolu patojenidir. Bir yaşını doldurmuş sığırlarda BRSV salgınlarının görülmesi nadir olsa da bildirilmiştir.

BVDV başlıcasolunum yolu patojenlerinden biri olarak sayılmaz. Fakat bu virüs bağışıklık sistemini zayıflatır ve bu da diğer organizmaların daha kolay bir şekilde enfeksiyon oluşturmasına olanak tanır.

Bakteriler

BRD hastalığı ile ilişkilendirilen bakteriler aşağıdaki gibidir.

BRD hastalığı ile ilişkilendirilen bakteriler aşağıdaki gibidir:

  • Mannheimia haemolytica
  • Pasteurella multocida
  • Histophilus somni
  • Mycoplasma spp.
  • Chlamydia spp.

M. haemolytica: Genellikle bir yaşını doldurmuş sığırlardan çok genç buzağılardaki ölümcül BRD vakalarında izole edilmiştir. A1 tipi M. haemolyticatanınan “bakteriyel patojenler” arasındaki en yüksek miktarda hasara yol açan patojendir.

P. multocida:  Daha sık tespit edilmesine rağmen akut akciğer hastalığında daha az rol oynadığı düşünülmektedir. 7 aylıktan daha genç sığırlardaki ölümcül BRD vakalarından izolasyon sıklığı yinede birçok çiftlik için endişe sebebidir. Daha az öneme sahip farklı iki bakteri ile birlikte P. multocida,  ‘zorlu nefes alma’ sendromu gösteren sığırların genizlerindeki apselerden düzenli olarak izole edilir.

H. somni’nin  Kanada’daki ölümcül BRD vakalarındaki görülme sıklığı Birleşik Devlet’leri ile karşılaştırıldığında daha yüksektir. Bölgeler arasındaki hayvanların genetikleri ve üretim uygulamaları farklılıkları bu farklara neden oluyor olabilir.

Mycoplasma ve Chlamydia spp. genellikle teşhis laboratuvarlar tarafından izole edilir fakat ikisi de sütten kesilmiş ve yaşını doldurmuş sığırlarda başlıca patojenlerden kabul edilmezler.

Stres Faktörleri

Çevresel, besinsel ve yönetimsel stres faktörleri BRD’nin ana sebeplerinden değildir. Fakat stres, bağışıklık sistemini baskılıyan kandaki glukokortikoid seviyesinin artmasına neden olur. BVDV’de olduğu gibi bu durum patojenlerin daha rahat bir şekilde enfeksiyon oluşturmasına yardımcı olur.

Çevresel, besinsel ve yönetimsel stres faktörleri BRD’nin ana sebeplerinden değildir. Fakat stres, bağışıklık sistemini baskılıyan kandaki glukokortikoid seviyesinin artmasına neden olur. BVDV’de olduğu gibi bu durum patojenlerin daha rahat bir şekilde enfeksiyon oluşturmasına yardımcı olur.

Çevresel stres faktörlerinin içerisinde sıcaklık, soğuk (özellikle rüzgar, yağmur ya da çamur işe dahil olduğunda), toz ve toksik gazlar bulunmaktadır.

Besinsel stres faktörleri rasyon değişiklikleri, düzensiz beslenme döngüsü, temiz suya yetersiz erişim ve belki de vitamin-mineral desteği ihtiyacını içermektedir.

Yönetimsel stres faktörlerinin sayısı oldukça fazladır. Sütten kesim, taşıma, hayvanları karıştırma en fazla görülen nedenlerdir.

Hastalığın Gelişimi

Solunum yolu virüsleri tarafından oluşturulan hasar hayvanların doğal savunma mekanizamasını ortadan kaldırır. Sonuç olarak solunum yolunda doğal olarak bulunan bakteriler gelişerek enfeksiyon oluştururlar. Sonrasında ise eğer hayvan stres altındaysa, hayvanın enfeksiyonu aşma yeteneği zayıflar ve BRD süreci başlar.

Hastalık Belirtileri

BRD’nin gözlenebilir  ya da klinik bulguları genellikle çevresel ya da yönetimsel stres faktörlerini takiben 5 ile 14 gün arasında gelişir. BRD’nin klinik bulguları arasındaki varyasyonlar hastalık sürecinde yer alan birçok nedensel faktör ile ilişkilidir. Bu bulgular şunları içerir:

BRD’nin gözlenebilir  ya da klinik bulguları genellikle çevresel ya da yönetimsel stres faktörlerini takiben 5 ile 14 gün arasında gelişir. BRD’nin klinik bulguları arasındaki varyasyonlar hastalık sürecinde yer alan birçok nedensel faktör ile ilişkilidir. Bu bulgular şunları içerir:

  • İştah kaybı
  • Akan gözler
  • Katı olmayan dışkı
  • Sık nefes alma
  • Hafif öksürük

Hastalığın başlangıcı, bazı sığırların ölü bulunması ve bir gruptaki büyük oranda hayvanların ağır depresyon belirteleri göstermesi ile çok dramatik olabilir. Erken hastalık sürecinde tedavi çok önemlidir. Deneysel olarak üretilen BRD’de en yaygın ve belki de en erken görülen bulgu iştah kaybıdır. Bu iştah kaybının vücut ısısındaki yükselişten 24 ile 48 saat öncesinde ortaya çıktığı gözlemlenmiştir.

Bir gruptaki hayvanların yem alımında gözlenen düşüş hayvanların bireysel olarak daha yakından gözlenmesi gerekliliğine bir işaret olabilir. Sığırların bireysel yem alımlarındaki değişiklikler, hayvanların karın şekillerinin dikkatli bir şekilde incelenmesi ile gözlemlenebilir. 24 saatten daha fazla açlık durumu olan sığırlarda açlık çukurluğu çökmüş olarak gözlenmektedir.

BRD’den etkilenen sığırlarda ishal katı dışkıya göre çok daha sık rastlanan bir durumdur.

Sığırlarda solunum semptomlarını değerlendirmek gerçekten de zor olabilir. Rumendeki (işkembe) fermentasyon solunum oranını değiştirebilir ve bu nedenle öğleden sonraları sığırları değerlendirmek çok daha zor bir hal alır. Besi periyodunun ilerleyen zamanlarında BRD geliştiren sığırlarda genellikle ileri seviyede nefes darlığı görülür. Çoğu hayvanda ilk başlarda üst solunum yollarında fazla salivasyon ve zor nefes alış veriş gözlemlenir. Oksijen eksikliğinden dolayı davranışlarında huzursuzluk görülür. BRD’nin erken safhalarında hafif ve genel bir depresyon fark edilebilir. Hayvanlar başlarını normalden hafif daha aşağıda tutarlar fakat amfizem benzeri durumlardan muzdarip hayvanlar ise genellikle başlarını yukarıda tutarlar. Kendilerini çevreden uzakta tuttukları ve olan bitene karşı daha az ilgi duydukları görülür. Tüylerini normal sığırlar gibi temiz tutamazlar ve kendilerini diğer hayvanların arkalarına, aralarına ya da kafeslerin köşelerinde saklamaya çalışıyor gibi görünürler. Bu durumlardaki ufak değişiklikleri fark etmek için bütün hayvanları hareket ettirmek ve her bir hayvana dikkatlice bakmak gerekir.

BRD ile ilişkilendirilen öksürük genellikle hafif ve tekrarlayıcıdır.

Hastalığın erken safhalarında, BRD’li sığırlar genellikle sulu ve donuk gözlere ve gözle görülebilir bir nazal akıntıya sahiptirler. Seri bir şekilde burunlarını yalasalar da burunları genellikle kirli olur. Göz çevresindeki ve burun içerisindeki membranların genellikle kızardığı görülür.

BRD’li sığırların hareketleri genellikle normale göre daha kısıtlı olur ve daha kısa adımlar attıkları gözlemlenir. Hastalıklı hayvanlar toynaklarını ya da eklemlerini hafif bir şekilde sürüyebilirler. Kuyrukları ise hafif bir şekilde bacaklarının arasına kıstırılmış gibi görünebilir.

BRD’li sığırların vücut ısıları 39 ile 42 arasında değişir. Hayvanlar arasındaki farklılar ise hastalığın evresi, çevresel sıcaklık, işletme koşulları, hayvanın yapısı ve hayvan ile ilgilenen ekibin tecrübesi gibi faktörlerden kaynaklanmaktadır. Göreceli olarak zinde görünen hayvanlardaki yüksek ateş genellikle hastalığın erken safhalarında görülür. Oldukça depresif hayvanlarda görünen yüksek ateş ise çok önemli bir işarettir.

BRD’nin Ekonomik Etkileri

Cebe Zarar: Bovine Respiratory Disease (BRD)

Genel olarak BRD’nin sığır üretimindeki en masraflı hastalık olduğu kabul edilir. İş gücü, tedavi masrafları, veteriner hekim masrafları, performans düşüşü, daha düşük karkas fiyatı ve ölüm kayıpları işletmeye yüklü bir masraf çıkartabilir.

Aşağıda BRD’nin ekonomisi ile ilgili verilen bilgi Iowa Eyalet Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen bir araştırmadan alınmıştır. Journal of Animal Science’da yayınlanan bu araştırma Drovers’da özetlenmiştir (Mayıs 2009).

Araştırmacılar, dört yılı aşkın bir süre boyunca, on besi ünitesinden beslenen Ortabatı ve Güneydoğu orijinli 6000 civarında hayvanı gözlemledi. Bütün hayvanların %8.2’sinde BRD gözlemlediler ve mezbahadaki incelemede ise 1655 karkasın neredeyse %62’sinde akciğer lezyon bulgularına rastlanmıştır.

BRD için tedavi edilen hayvanlar, başlangıçtaki ilk 4-6 hatfa arasında tedavi edilmeyen sağlıklı hayvanlara oranla, günlük 0.3kg daha az kilo alırken bütün beslenme periyodunda ise günlük ortalamadan sadece 0.06kg daha az kilo almışlardır.

Kesimde, tedavi edilen sığırlar tedavi edilmeyen sağlıklı hayvanlara göre ortalama 10 kilo daha hafiftirler.

Tedavi edilen hayvanlar sadece karkas ağırlığında daha hafif çıkmakla kalmayıp daha küçük ribeye (antrikot) alanına sahiptirler. Daha az yağ ile kaplı ve daha az mozaik yapı bulunmaktadır.

Tedavi edilmeyen sağlıklı hayvanlara oranla, karkas fiyatı hayvan başına, bir kere tedavi edilenlerde 23.33$, iki kez tedavi edilenlerde 30.15$ ve üç ya da daha fazla kez tedavi edilenlerde 54.01$ daha düşüktür.

Derman Kimdir?

Derman Hekim çocukluğundan bu yana hayvancılığın içinde büyümüş, tecrübeli ve iyi eğitimli bir veteriner hekimdir. En büyük özelliklerinden biri iletişim gücü ve öğrendiği tüm güncel ve yeni bilgileri paylaşma isteğidir.

Derman Hekim’in en büyük tutkusu ise Türkiye hayvancılığının bereketini artırmaktır.

Her Nefeste Bereket İçin:

saglikcemberi@merck.com